Μήπως έχεις μάθει να απομακρύνεσαι από όσα νιώθεις;

Photograph by Inés Vdíaz

Σου έχει συμβεί να σκέφτεσαι αυτά που νιώθεις, να τα αναλύεις, ίσως ακόμα και να τα εξηγείς, αλλά πάλι να μην είναι αρκετό; Μια αίσθηση πως, παρά την προσπάθεια, τίποτα δεν άλλαξε.

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν δυσκολεύονται τόσο στο να σκέφτονται αυτό που νιώθουν. Όμως δυσκολεύονται στο να το νιώσουν πραγματικά.

Σαν να υπάρχει κάτι ανάμεσα στο συναίσθημα και σε αυτούς — μια απόσταση που δεν αποφάσισαν συνειδητά να δημιουργήσουν, αλλά που κάποια στιγμή έγινε ο συνηθισμένος τρόπος να υπάρχουν μέσα στην εμπειρία τους.

Η Εμπειρία

Μπορεί να το αναγνωρίζεις κι εσύ αυτό.

Να πιάνεις τον εαυτό σου να αναλύει πολύ γρήγορα ό,τι συμβαίνει — πριν ακόμα προλάβει να «καθίσει» κάπου αυτό που νιώθεις. Αντί να μείνεις για λίγο μέσα στο συναίσθημα, ο νους πηγαίνει αμέσως στο «γιατί το νιώθω αυτό», «τι σημαίνει», «πώς θα το χειριστώ».

Από έξω, μπορεί να φαίνεται ότι τα καταλαβαίνεις όλα πολύ καλά. Αλλά κάπου βαθύτερα, κάτι σαν να λείπει. Σαν να υπάρχει η σκέψη — αλλά όχι πλήρης επαφή με αυτό που ζεις.

Τι μπορεί να συμβαίνει

Αυτό συνήθως δεν είναι τυχαίο.

Όταν κάτι μέσα μας γίνεται πολύ έντονο ή δύσκολο να το κρατήσουμε, η σκέψη βρίσκει έναν τρόπο να παρεμβληθεί. Να δημιουργήσει μια απόσταση που κάνει την εμπειρία πιο διαχειρίσιμη. Λιγότερο αβάσταχτη.

Είναι κάτι που ο εαυτός μαθαίνει να κάνει — και το κάνει καλά.

Έτσι, με τον καιρό, αυτή η απόσταση μπορεί να γίνει συνήθεια τόσο βαθιά, που να μην την αντιλαμβανόμαστε πλέον ως επιλογή. Απλώς λειτουργούμε με αυτόν τον τρόπο.

Αν βιώσαμε κάποια στιγμή πως το να μείνουμε μέσα σε ένα συναίσθημα ένιωθε μπερδεμένο, αβάσταχτο ή ακόμα και απειλητικό — αν η εμπειρία δεν είχε χώρο να υπάρξει ή κανέναν να τη δει — τότε το μυαλό έγινε ένα είδος καταφυγίου. Ένας τρόπος να παραμένουμε λειτουργικοί όταν το συναίσθημα φαινόταν δύσκολο να χωρέσει κάπου ή να ακουστεί.

Κι έτσι η εμπειρία γίνεται σταδιακά περισσότερο νοητική παρά βιωματική.

Καταλαβαίνεις πολλά. Αλλά δεν τα «νιώθεις» με τον ίδιο τρόπο που τα σκέφτεσαι.

Συμβαίνει σε πολλούς…

Όσα περιγράφω παραπάνω δεν σημαίνουν ότι κάτι πάει στραβά με σένα.

Ο άνθρωπος είναι προσαρμοστικό ον και έχει την τάση να κινείται προς την ασφάλειά του. Η σκέψη και η ανάλυση των συναισθημάτων και των εμπειριών είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους τρόπους προσαρμογής.

Ειδικά σε όσους από μας έχουμε μάθει να είμαστε λειτουργικοί, να διαχειριζόμαστε πολλά ταυτόχρονα, να κρατάμε ισορροπίες. Σε όσους από μας υπήρχε η αίσθηση πως έπρεπε να καταλάβουμε, ή μάθαμε κάποια στιγμή ότι η σκέψη είναι πιο αξιόπιστη — ή και ασφαλής — από το συναίσθημα.

Υπάρχει η θεωρία πως όσοι λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο αποφεύγουν τα συναισθήματά τους. Αλλά σκέφτομαι πως ίσως το θέμα να μην είναι η αποφυγή για χάρη της αποφυγής.

Ίσως το θέμα να μην είναι πως οι άνθρωποι δεν θέλουμε να τα βιώσουμε. Ίσως να έχει να κάνει με το ότι δεν μάθαμε πώς να το κάνουμε. Πως δεν υπήρξε χώρος γι’ αυτό.

Κι έτσι μαθαίνουμε να φτάνουμε στη σκέψη πριν προλάβουμε να μείνουμε στην εμπειρία. Κι αυτή είναι μια κίνηση που γίνεται τόσο αυτόματα, που σπάνια τη βλέπουμε να συμβαίνει.

Και τώρα; Τι κάνω τώρα;

Σκέφτομαι πως αυτό είναι κάτι που δεν αλλάζει με περισσότερο έλεγχο ή προσπάθεια, και σίγουρα δεν αλλάζει με το να κατηγορούμε τον εαυτό μας γι’ αυτό.

Ούτε χρειάζεται να σταματήσεις να σκέφτεσαι.

Ίσως αυτό που χρειάζεται να είναι κάτι πιο ήπιο — μια σταδιακή επανασύνδεση με αυτό που ήδη υπάρχει μέσα σου, αλλά δεν είχε βρει μέχρι τώρα αρκετό χώρο.

Ίσως χρειάζεται απλώς να αφήσεις λίγο χώρο ώστε να υπάρξει η εμπειρία. Έστω για λίγο. Έστω ως παρατήρηση.

Μικρή άσκηση επαφής με τον εαυτό

Αν θέλεις, μπορείς να δοκιμάσεις το εξής:

Όταν πιάσεις τον εαυτό σου να είναι πάλι μέσα σε σκέψεις, κάνε μια μικρή παύση και πάρε μια ανάσα. Θυμήσου.

Θυμήσου το περιστατικό — το γεγονός από το οποίο ξεκίνησαν οι σκέψεις. Θυμήσου το πρώτο συναίσθημα που ένιωσες. Θυμήσου πού στο σώμα σου το ένιωσες — σε ποιο σημείο; Μείνε λίγο μ’ αυτήν την αίσθηση του συναισθήματος σ’ εκείνο το σημείο του σώματός σου.

Ό,τι και να προκύπτει, προσπάθησε να μην το αξιολογήσεις. Απλώς άφησέ το για λίγο να υπάρξει.

Προσοχή & φροντίδα ♥

Αν νιώθεις ότι αυτή η αποσύνδεση από τα συναισθήματα επηρεάζει έντονα την καθημερινότητά σου ή τη σχέση σου με τον εαυτό σου, η υποστήριξη από έναν ειδικό μπορεί να βοηθήσει να διερευνηθεί με ασφάλεια και σταδιακό τρόπο.